Ruth Smeets Kinderen vandaag, 09:02

Leestijd: 3 minuten

Docent slaat alarm: ‘Zware vmbo-examens krijgen nauwelijks aandacht, terwijl druk enorm is’

Bordjes met ‘stilte examens’, gespannen leerlingen en omgebouwde klaslokalen: op het vmbo zijn de eindexamens in volle gang. Toch blijven deze praktijkexamens vaak onder de radar. De meeste aandacht gaat uit naar de centrale schriftelijke examens. Onterecht, vindt teamleider techniek Matthijs van Setten (46) van Het Kwadrant in Weert.

“Er hangt een gespannen rust over de leerlingen. Degenen die normaal onrustig zijn, worden nu serieus en gefocust. Ze vragen sneller om hulp over roosters, afspraken en lesstof. Het is duidelijk: ze zijn nu echt in ‘examenmodus’.

Praktijkexamens

De praktijkexamens op vmbo-scholen (CSPE’s) krijgen weinig aandacht in de media en leven daardoor minder bij het grote publiek. Jammer, want vooral voor basis- en kaderleerlingen zijn het intensieve trajecten. Per vak doorlopen ze vier onderdelen, gekoppeld aan de profielmodules. Ze krijgen zowel theoretische vragen als praktische opdrachten en zijn daarmee meerdere dagen bezig.

De examenperiode duurt lang en wordt afgewisseld met gewone lessen en voorbereiding voor de schriftelijke eindexamens. Bij technische vakken als BWI (bouwen, wonen en interieur) en PIE (produceren, installeren en energie) kunnen sommige onderdelen oplopen tot wel vijf uur. En maar een beperkt aantal leerlingen kan tegelijkertijd examen doen. Dit zorgt voor een heel andere beleving dan bij de centrale schriftelijke eindexamens.

Intensieve examenperiode

De examenperiode is niet alleen intensief voor leerlingen, maar ook voor docenten en onderwijsassistenten. Ze maken lange dagen en draaien extra diensten. De voorbereiding begint al een paar weken eerder. Er moeten materialen worden besteld, computers worden getest en voorbeeldwerkstukken worden gemaakt.

Ook nakijken kost veel tijd. En omdat de praktijklokalen nu niet beschikbaar zijn voor gewone lessen, moeten docenten hun lesprogramma aanpassen voor leerlingen uit andere leerjaren. Drie weken lang praktijklessen geven in theorielokalen vraagt het uiterste van het team.

Stress en verwarring

Waar de schriftelijke examens strak per leerjaar worden gepland, worden praktijkexamens ingepland per leerling. Tegelijkertijd gaan de lessen voor de algemeen vormende vakken gewoon door. Het is een onoverzichtelijke periode.

Thuis leidt dat soms tot stress en verwarring. Leerlingen vinden het lastig om gemotiveerd te blijven, ouders begrijpen niet altijd wat er speelt. Juist daarom is goede communicatie cruciaal. Leerlingcoaches houden ouders zo goed mogelijk op de hoogte.

Groeien tijdens de examens

De impact van de praktijkexamens is groot: leerlingen zijn hierna echt klaar voor een volgende fase. Ze maken meesterproeven: geen stapels papierwerk, maar echte producten en lekkere maaltijden. We zien dat ze de opdrachten serieus nemen. Zodra de examens achter de rug zijn, lijken ze ineens een stuk volwassener.

Klaar voor het werkveld

Ik hoop dat leerlingen meer meenemen uit deze periode dan alleen een diploma. Dat ze zichzelf echt gaan zien als startende professionals. Ze komen immers snel op de arbeidsmarkt. Dat geldt zeker voor leerlingen die doorstromen naar een mbo-bbl-opleiding. Binnen een paar maanden werken ze al bij een bedrijf en gaan ze nog maar één dag per week naar school.

Daarop bereiden we ze nu al voor. We spreken ze aan op hun verantwoordelijkheid, naar hun omgeving én naar zichzelf. Ze mogen trots zijn: op zo’n jonge leeftijd maken ze al producten van hoog niveau. Sommige leerlingen maken installatietechnische opdrachten die rechtstreeks thuishoren in de werkpraktijk. Tijdens de praktijkexamens groeien ze uit tot de jonge vakmannen en -vrouwen van de toekomst.”