Susan Branje Opvoeden vandaag, 09:02

Leestijd: 5 minuten

UU-hoogleraar: redenen waarom ruzie met je puber juist goed kan zijn voor jullie band

Ruzies over schermtijd, huiswerk of bedtijden horen volgens hoogleraar Susan Branje (Universiteit Utrecht) bij een gezonde puberteit. Juist doordat jongeren zelfstandiger worden, botsen verwachtingen vaker. Niet het aantal ruzies, maar de manier waarop je ermee omgaat bepaalt de impact op jullie band.

Volgens hoogleraar Susan Branje (UU) horen ruzies met pubers bij gezonde ontwikkeling. Juist wanneer jongeren zelfstandig worden, botsen verwachtingen vaker. Dat is niet per se slecht: hoe je ruzie maakt, bepaalt of je relatie sterker wordt.

Waarom nemen conflicten toe?

In de adolescentie ontwikkelen jongeren zich biologisch, cognitief en sociaal-emotioneel razendsnel. Ze gaan anders denken, beginnen hun eigen mening sterker te vormen en willen meer zelf bepalen. Tegelijkertijd blijven ouders verantwoordelijk en willen zij hun kind beschermen en begeleiden. Hier ontstaat een spanningsveld, waarbij jongeren sneller zelfstandig willen worden, terwijl ouders het tempo vaak wat willen afremmen.

Dit verschil in verwachtingen leidt tot conflicten, bijvoorbeeld over bedtijden, schermgebruik of vrienden. Ouders zien zulke onderwerpen vaak als onderdeel van gezamenlijke afspraken binnen het gezin en zeggen zij: “In ons gezin ruimen we onze kamer op.” Maar jongeren ervaren ze eerder als persoonlijke keuzes en zeggen: “Dit is mijn kamer, dus ik bepaal dat zelf.”

Conflicten als motor voor verandering

Hoewel conflicten vervelend kunnen zijn, kunnen ze een belangrijke functie vervullen en ouders en jongeren helpen om hun relatie opnieuw vorm te geven. De ouder-kindrelatie verandert van een verticale relatie waarin de ouder de leiding heeft naar een meer horizontale relatie, waarin gelijkwaardigheid en wederkerigheid belangrijker worden.

Conflicten bieden de kans om te onderhandelen over nieuwe afspraken over hoeveel vrijheid de jongere krijgt en welke verantwoordelijkheid daarbij hoort. Wanneer deze onderhandelingen goed verlopen, nemen de conflicten op termijn vaak weer af en groeit de onderlinge verbondenheid opnieuw.

Niet het aantal ruzies, maar hoe je ruzie maakt

Belangrijker dan hoe vaak er ruzie is, is hoe ouders en jongeren met conflicten omgaan. Onderzoek laat zien dat vooral de manier waarop emoties tijdens conflicten kunnen worden uitgedrukt bepalend is. Relaties ontwikkelen zich het meest positief wanneer er sprake is van emotionele flexibiliteit.

Dat betekent dat ouders en jongeren tijdens een conflict verschillende emoties kunnen laten zien en daartussen kunnen schakelen. Ze kunnen bijvoorbeeld hun boosheid of irritatie uiten, maar ook luisteren, begrip tonen, een grap maken of weer verbinding zoeken. In zulke situaties ontstaat ruimte om elkaar echt te begrijpen en nieuwe oplossingen te vinden.

Dat conflicten een functie hebben, betekent niet dat meer altijd beter is. Veel en intens conflict, waarbij interacties vastlopen in alleen maar negatieve emoties zoals boosheid of verwijten, kan juist schadelijk zijn en samenhangen met bijvoorbeeld stress, gedragsproblemen of een lager zelfbeeld bij jongeren.

Ook kunnen problemen ontstaan als ouders en jongeren conflicten vermijden, of tijdens conflicten negatieve emoties vermijden en  inslikken om ruzie te voorkomen. Beide patronen maken het moeilijker om tot echte veranderingen in de relatie te komen. Het gaat dus om een balans tussen ruimte voor verschil van mening, maar binnen een veilige en respectvolle relatie.

Wat kunnen ouders doen?

Hoe kun je als ouder omgaan met conflicten op een manier die de relatie juist versterkt? Soms helpt het om voor jezelf te relativeren en conflicten niet direct te zien als iets dat misgaat, maar als onderdeel van de ontwikkeling en de zoektocht van je kind naar zelfstandigheid. Laat je kind boos of gefrustreerd zijn, en wees ook eerlijk over je eigen gevoelens. Het doel is niet om negatieve emoties te vermijden, maar om er op een constructieve manier mee om te gaan.

Probeer dus niet in de negatieve emoties te blijven hangen, maar schakel flexibel tussen standpunten en emoties in het gesprek. Na een pittige discussie kan een moment van humor, erkenning of affectie helpen om weer verbinding te maken. Zeker na een conflict is het belangrijk om niet in een negatieve sfeer te blijven hangen, je kind hoeft niet de hele dag te voelen dat je boos was. Kinderen delen meer over hun leven als ze weten dat ze zowel positieve als negatieve emoties in een veilige sfeer kunnen uiten. Dit helpt ouders ook om geleidelijk meer controle los te laten.

Kies het juiste moment

Het kiezen van het juiste moment om dingen te bespreken helpt ook. Toen mijn zoon vijftien was, ontstonden er regelmatig conflicten over huiswerk. Als hij al lange tijd aan het gamen was, liep ik soms zijn kamer binnen om te zeggen dat hij nu echt met zijn huiswerk moest beginnen. Hij reageerde dan direct geïrriteerd, omdat hij midden in een spel zat en zich gestoord voelde door de onderbreking.

Hoe meer ik aandrong dat hij zijn verantwoordelijkheid moest nemen, hoe gefrustreerder hij werd dat zijn spel werd onderbroken. Het gesprek liep meestal vast en niemand schoot er iets mee op. Achteraf gezien was het moment waarop ik het onderwerp aansneed niet zo handig. Op een rustiger moment, wanneer hij niet aan het gamen was, bleek er veel meer ruimte om samen afspraken te maken over wanneer hij zou gamen en wanneer hij zijn huiswerk zou doen. Dat werkte uiteindelijk beter dan proberen in te grijpen op het moment zelf.

Luister actief

Luister actief, toon interesse en laat merken dat je de mening van je kind serieus neemt, ook als je het er niet mee eens bent. Dit vergroot de kans dat je kind zich gehoord voelt en open blijft communiceren. Door ruimte te maken voor onderhandeling en samen afspraken te maken, geef je je kind verantwoordelijkheid en erken je zijn of haar autonomie. Tenslotte: niet elk conflict is misschien even belangrijk. Vraag jezelf af of die rondslingerende was echt over veiligheid of waarden gaat, of dat je daar wat kan loslaten.

Susan Branje is hoogleraar Pedagogische Wetenschappen aan de Universiteit Utrecht en gespecialiseerd in de ontwikkeling van jongeren en hun relaties met ouders. In haar onderzoek kijkt ze onder meer naar hoe conflicten, communicatie en gezinsrelaties samenhangen met de sociale en emotionele ontwikkeling van pubers.

In deze video vertelt jeugdonderzoeker Susan Branje over haar onderzoek naar jongeren, conflicten en interacties.

Musthaves van deze zomer volgens de redactie:

Vans Classic Check Crewsokken 3 Eenheden Wit EU 31-34 Jongens,Meisjes € 18,35 Bekijk product →

Lil' Atelier Denim jurk Borduurwerk € 39,99 Bekijk product →

Liewood Sanjia Flounce Zwemschoenen Seahorse / Apple blossom Maat 30 € 24,00 Bekijk product →

Konges Sløjd Avery Swim Vest/Zwemvest/Drijfvest – Cherry Pink Motif – 3-6 jaar € 63,95 Bekijk product →

Sproet & Sprout Terry Sport Shorts Broeken Jongens – Mint – Maat 110 € 35,00 Bekijk product →

Bobo Vakantieboek – Voor 4 en 5 jaar – Doeboek voor kinderen € 9,94 Bekijk product →

Geschreven door Susan Branje

Susan Branje is hoogleraar Pedagogische Wetenschappen aan de Universiteit Utrecht en gespecialiseerd in de ontwikkeling van jongeren en hun relaties met ouders. In haar onderzoek kijkt ze onder meer naar hoe conflicten, communicatie en gezinsrelaties samenhangen met de sociale en emotionele ontwikkeling van pubers.