Marloes Craenen Opvoeden vandaag, 09:04

Leestijd: 8 minuten

Vadercoach Marloes Craenen: waarom Daan (38) zich buitengesloten voelt in de opvoeding van zijn dochter

Iedere vader kent het gevoel van onmacht, het gevoel dat je geen grip krijgt op de situatie met je kind, maar niet iedere vader praat erover. In deze rubriek deelt vadercoach Marloes Craenen een casus uit haar eigen praktijk en geeft zij haar advies. Deze week het dilemma van Daan (38): “Mijn vrouw laat me geregeld blijken dat ik het niet goed aanpak met onze dochter. Ook al doe ik nog zo mijn best.”

Vraag van Daan:

“Mijn vrouw en ik hebben duidelijke afspraken gemaakt over de opvoeding van onze kinderen. In de basis komt dit neer op liefdevol, volgend, geduldig en zeker niet dwingend. Meestal lukt dat goed, maar soms vindt ze dat ik toch te streng of dwingend ben. Dan neemt ze het van me over of valt me af waar de kinderen bij zijn. En vooral dat laatste doet pijn.

Bijvoorbeeld: We zitten aan tafel en onze dochter van drie wil niet eten. Dan spoor ik haar toch aan om wat groenten en vlees te eten, zodat ze met een vol buikje gaat slapen. Want als ze haar avondeten niet opeet, heeft ze midden in de nacht honger. Maar als ik dan zeg “nog een paar happen, dan mag je van tafel” roept mijn vrouw geïrriteerd “Laat haar nou! Ze heeft een drukke dag gehad, logisch dat ze niet eet.” en vervolgens helpt ze haar van tafel af om te gaan spelen. Dan voel ik mezelf echt voor aap staan met mijn goede intenties.

Boekje lezen

Of ik breng mijn dochter naar bed en we lezen een boekje. Halverwege wil mijn dochter een ander boekje lezen. Ik zeg dan “we gaan nu dit boekje lezen en morgen mag je een ander boekje uitkiezen”. Dan is het natuurlijk huilen en dat vind ik prima. Maar als mijn vrouw dit hoort komt ze altijd even kijken en bemoeit zich ermee. Met als gevolg dat mijn dochter harder gaat huilen en wil dat mama haar naar bed brengt.

Op zo’n moment krijg ik echt error in mijn hoofd en weet ik niet wat ik moet zeggen. Natuurlijk wil ik geen ruzie maken waar de kinderen bij zijn. Ik wil haar niet eens afvallen, dus ik zeg er niks van. Maar op de momenten dat mijn vrouw het van me overneemt voelt het alsof ik monddood wordt gemaakt en tekort schiet als vader.

Vertel me, Marloes. Is dat zo? Doe ik het verkeerd? En wat kan ik doen om te voorkomen dat mijn vrouw en kinderen samen een front vormen waar ik vooral mezelf voor buitensluit?”

Het antwoord van vadercoach Marloes Craenen

Wat je beschrijft, Daan, stemt me positief. Je komt over als een vader die bewuste en betrokken keuzes maakt in de opvoeding. En als ik het goed inschat, is dat een andere opvoeding dan jijzelf hebt gehad. Maar juist omdat dit nieuw is, kom je onzekerheden tegen en ga je aan jezelf twijfelen als het thuis even niet loopt. En die onzekerheid, voelt je kind. Terwijl ze je zekerheid juist zo hard nodig heeft.

Je doet het zeker niet verkeerd. Plus je geeft aan je vrouw niet te willen afvallen. Perfect. Ook dat is precies wat je kind nodig heeft. Hoe je deze twee combineert: zekerheid in de opvoeding plus een liefdevolle verbinding met je vrouw, omschrijf ik hieronder.

De moederbril: vaders vijand in de opvoeding

Laten we eerlijk zijn: het raakt iedere ouder, hun kind ongelukkig te zien. Vooral moeders schieten vaak automatisch in de actiestand wanneer hun kind ongemak ervaart. Als een leeuwin die de vijand verscheurt komt ze op voor haar kinderen, omdat ze willen helpen, beschermen en oplossen. Zodat hun kind weer gelukkig kan zijn.

Dat heeft een oorzaak: de moederbril. Veel moeders kijken onbewust door wat Marjolijn Distelbrink, senior onderzoeker jeugd en opvoeding bij het Verweij-Joncker instituut, een moederbril noemt. Vanaf de zwangerschap wordt de moeder namelijk door allerlei organisaties, denk aan de huisarts, de verloskundige praktijk, het consultatiebureau, maar ook door ouders, vrienden, werkgevers, kortom; de maatschappij, gezien als de belangrijkste opvoeder. Alle informatie, verwachtingen en adviezen zijn vooral op haar gericht. Dit legt een enorm gevoel van verantwoordelijkheid op haar schouders. En die verantwoordelijkheid kan in de opvoeding behoorlijk in de weg zitten.

Alsof je met 1-0 achter staat

Als je dit niet weet of niet ziet als vader, voelt iedere reactie die ontstaan vanuit dit gevoel van verantwoordelijkheid als een verwijt. Alsof je met 1-0 achter staat en steeds nét tekort blijft schieten. En precies daar ontstaat verwijdering.

Je bewuste keuze om elkaar niet af te vallen, en zeker niet waar de kinderen bij zijn, is dus goud. Temeer omdat een kind voor de helft vader en voor de helft moeder is. Wanneer ouders elkaar afwijzen, bekritiseren of onderuit halen, ervaart een kind onbewust ook afwijzing in zichzelf. Alsof een deel van hem of haar niet goed is. En dat wil je te allen tijde voorkomen.

De stem van je eigen ouders

Ik zeg niet dat dit voor jullie geldt, maar de meeste ruzies in de opvoeding ontstaan doordat moeders willen beschermen, vanuit zachtheid willen opvoeden en meevoelen met het kind. Terwijl vaders vaak nog vanuit de zgn. oude autoriteit opvoeden. Die laatste geeft een gevoel van controle, macht en dus (schijn)veiligheid. Want ook vaders voelen zich verantwoordelijk voor hun gezin.

Als dit gevoel van verantwoordelijkheid je in de weg zit, bijvoorbeeld omdat je het even niet meer weet, en je maakt een opmerking naar jullie dochter die je vrouw herinnert aan de stem of houding van vroeger die haar niet heeft geholpen in haar eigen ontwikkeling, wordt diezelfde pijn van vroeger weer geactiveerd. Dat wordt de leeuwin in haar actief. Kon ze vroeger niet voor zichzelf opkomen? Dan komt ze nu met een dubbele lading voor haar kinderen op.

Grenzen laten een kind groeien

Soms is dat goed. Kinderen van nu laten ons zien dat het allemaal niet meer zo hard hoeft in de wereld. Dat liefde wint van macht, dat emoties er mogen zijn en dat luisteren vaak meer oplevert dan corrigeren.

En toch is een getriggerde moeder niet wat een kind nodig heeft. Want een kind heeft niet alleen liefde en begrip nodig. Een kind heeft ook grenzen nodig, als is het maar om zichzelf te ervaren. Een beweging die duidelijk maakt “Waar houd ik op, waar begint de ander en wat betekent nee of ‘tot hier en niet verder’ nu eigenlijk precies voor mij?” Niet zoals de oude autoriteit, maar liefdevolle grenzen die duidelijkheid en dus een gevoel van veiligheid geven.

Sterker nog: zonder grenzen leert een kind zichzelf niet goed kennen. En vaders zijn iets makkelijker in het geven van die grenzen, omdat ze van nature iets meer gericht zijn op zelfstandigheid, ontdekken en groeien. Dat betekent niet dat iedere grens die een vader stelt perfect is afgestemd. Natuurlijk niet. Soms ben je moe, reageer je te streng of zit je ernaast. (Dat geldt overigens net zo goed voor moeders. Ook zij reageren soms vanuit vermoeidheid, zorgen of hun eigen emoties.) Dan is het goed om elkaar om hulp te vragen. En ook dat kan alleen als er verbinding is tussen jullie.

Waarom de relatie tussen ouders goed moet zijn

Nu komt de kracht van een respectvolle relatie in beeld. Want juist wanneer jullie dochter een “nee” hoort, ervaart ze frustratie. En frustratie is een van de meest waardevolle emoties om te leren verwerken, want die kom je vaker tegen in je leven. Dus wat doen jullie, zowel jij als je vrouw, als jullie dochter frustratie ervaart doordat de ander iets doet wat ze niet leuk vindt? Wees haar veilige haven, de plek waar ze zich kan laven, zonder verwijt naar je lief. Ben aanwezig voor je dochter, erken haar verdriet, tem je eigen emoties en adem. Vaak heeft je kind genoeg aan een knuffel of even uithuilen op je schouder. En als het over is, leid je haar af om uiteindelijk weer de interactie met de ander op te zoeken. Niet overnemen dus, alleen even de plek zijn waar ze kan herstellen van de overweldigende emoties die ze ervaart.

Niet ieder ongemakkelijk gevoel hoeft opgelost te worden. Maar jullie dochter heeft, net als ieder kind, geruststelling nodig om gevoelens zelf te kunnen verwerken. Dat geeft kinderen iets wat uiteindelijk nog waardevoller is dan hun zin krijgen: vertrouwen in zichzelf.

Wees die veilige haven, ook voor je vrouw

Dus wat doe je om te voorkomen dat je vrouw en kinderen samen een front vormen waar jij je buitengesloten voelt? Zoek haar op zodra de kinderen op bed liggen. Laat de boel even de boel en ga met elkaar in gesprek. Open je. Vertel wat je raakt. Vertel hoe het voor jou voelt als je vrouw het opneemt voor jullie dochter en het vervolgens overneemt. Niet vanuit verwijt, maar vanuit kwetsbaarheid. Een zin als “Ik doe zo mijn best en toch voelt het alsof ik tekortschiet.” brengt veel meer verbinding dan discussies over wie gelijk heeft.

En lukt het niet om rustig te praten? Beland je in welles-nietes of schiet je in de verdediging? Stop dan. Adem. En probeer het later nog eens op een moment waarop jullie allebei rustig zijn. Als het goed is, is jouw vrouw de veilige haven voor jou en ben jij die van haar. Creëer die ruimte voor elkaar om je gevoelens te delen samen.

Probeer elkaar dus niet te verbeteren, maar elkaar te begrijpen. Want uiteindelijk heeft jullie dochter geen perfecte ouders nodig. Ze heeft ouders nodig die, ook als het lastig wordt, steeds weer de weg terug naar elkaar weten te vinden. Ouders die zich 100% veilig voelen bij elkaar.

En die veilige haven zijn, voor je kind en voor je partner, dat is misschien wel het krachtigste voorbeeld dat je een kind kunt geven.

Musthaves van deze zomer volgens de redactie:

Birkenstock Slippers € 54,94 bij bol.com Bekijk product →

Little Dutch Zwemvest € 36,99 bij bol.com Bekijk product →

PaddlePro SUP Board € 199,99 bij bol.com Bekijk product →

Crocs Classic Klompen Beige EU 33-34 Kinderen € 32,99 bij bol.com Bekijk product →

CamelBak Thrive Chug – Drinkfles – 750 ml – Paars (Purple Sky) € 21,45 bij bol.com Bekijk product →

Het Park € 15,99 bij bol.com Bekijk product →

Verbonden expert

Marloes Craenen

Vadercoach

Marloes is vadercoach en moeder van een puberdochter. Ze is opgeleid tot holistisch gezinstherapeut en met haar eigen bedrijf zet ze vaders in hun vaderkracht door ze te transformeren tot superpapa’s. Dat zijn vaders die zich minder willen laten leiden door emoties, omdat zij in hun eigen opvoeding nooit geleerd hebben hoe met emoties om te gaan. »

• Vadercoach Marloes Craenen: waarom Daan (38) zich buitengesloten voelt in de opvoeding van zijn dochter
• ‘Avondeten is hier elke dag strijd’: vadercoach legt uit hoe je het weer gezellig krijgt
• Vadercoach Marloes Craenen: 3 redenen waarom de strafhoek je kind niet helpt