Antionette Smit School vandaag, 11:02

Leestijd: 6 minuten

Voormalig schoolleider: één gesprek met een ouder liet mij pas jaren later mijn grootste fout zien

Toen een moeder dreigde haar zoon van school te halen vanwege de nieuwe klassenindeling, hield ik als schoolleider vast aan het besluit. Pas jaren later besefte ik dat niet de beslissing, maar mijn houding het gesprek had doen ontsporen.

De moeder kwam bij me met de vaste overtuiging dat haar kind niet in de combigroep thuishoorde, en ik het vond belangrijk om duidelijk en professioneel zijn. Pas jaren later besefte ik dat ik diegene was die door mijn houding de ouder wegduwde.

Sommige gesprekken blijven hangen. Niet alleen door de woorden, ook door het nagalmen van de knal van de deur die iemand achter zich dichtslaat. En door de stilte erna.

Waarom de klassenindeling direct tot een conflict leidde

Het was donderdagochtend. De brief over de nieuwe klassenindeling was de dag ervoor aan de kinderen meegegeven. Ik zat in mijn kantoor, de deur, zoals altijd, open. Dit deed ik bewust, het creëerde in mijn ogen een laagdrempeligheid. Een ‘je bent welkom’. Want als schoolleider vond ik het belangrijk om toegankelijkheid te zijn en werkte ik vanuit verbinding, dacht ik.

De moeder van Christian kwam binnen, zoals ze wel vaker deed. Soms voor een praatje soms om even wat tegen me aan te houden. Ze was actief als ouder in de ouderraad en verzorgde ook de overblijf bij ons op school. Ze ging zitten, keek me aan en zei: “Mijn kind komt niet in die combigroep anders halen we hem van school.”

Hoe één oudergesprek volledig vastliep

Dat raakte mij, die opmerking van haar. Er flitste door mijn hoofd dat duidelijkheid, juist nu, belangrijk was. Ook om geen verwachtingen te creëren. Daarbij had het team de klassen zorgvuldig samengesteld. Er was gekeken naar vriendschappen, en ook naar de groepsdynamiek, ze hadden veel gewikt en gewogen.

Dus deed ik wat ik vond dat ik als schoolleider op dat moment moest doen. Ik bleef professioneel, rustig en beleefd. En wilde vooral van het begin af aan duidelijk zijn. “We blijven bij deze klassenindeling,” zei ik. “De keuze is gemaakt. Maar jouw zorgen nemen we serieus.” En ik meende dat ook.

Vervolgens herhaalde ze nog een keer wat ze eerder had gezegd: “Dan halen we Christian van school.” Het klonk als een dreigement. Maar ik wist dat ze verbonden was met de school, actief in de ouderraad. Haar vriendinnen en zelfs familie zaten ook bij ons op school. Ik dacht niet dat ze het echt zou doen. Ze wilde me bewegen om de keuze terug te draaien en ik ging daar niet in mee.

Daarna stond ze op, liep weg en met een zwaai sloeg ze de deur hard achter zich dicht Achteraf weet ik dat ik diegene was die de deur dicht sloeg. De manier waarmee ik van tevoren had gedacht stelling te nemen, namelijk door duidelijk zijn, had alle mogelijkheid om nog verbinding te maken met deze ouder weggeslagen.

Die maandag daarna belde de andere school, Christian was daar aangemeld voor het nieuwe schooljaar. Ik had het gevoel dat daarmee ons gesprek tot een einde was gekomen. Ik heb haar daarna ook niet meer persoonlijk gesproken. Zoals altijd regelden we een goede overdracht. Maar het voelde niet goed. Christian had het naar zijn zin bij ons. Zijn vriendjes zaten hier, de school was voor hem vertrouwde omgeving. Ik voelde me medeverantwoordelijk.

Het team gaf mij complimenten: “Je hebt het goed gedaan. Hier mogen we niet in meegaan.” Maar zo voelde het niet. Alsof ik iets wezenlijks over het hoofd had gezien. En de Christian? Ik dacht kleine signalen te zien. Hij leek minder vrolijk, wat teruggetrokken, stelde aarzelende vragen. Maar misschien beeldde ik het mij in.

Wat ik als schoolleider jarenlang over het hoofd zag

Destijds leek het te gaan over principes versus toegeven aan emotionele druk. Nu weet ik dat het om iets anders ging. De moeder gaf aan dat haar kind in de andere klas moest zitten, daar zat een verhaal achter. Ze had het zich destijds heel even laten ontglippen. Haar zoon had langer gekleuterd en was daarmee echt veel ouder dan de kinderen van de andere groep. Ik bedacht me dat we als school mogelijk iets over het hoofd hadden gezien in de voorbereiding van deze nieuwe groepssamenstelling. En hiermee hadden we haar niet gezien. Er zat dus meer achter, maar ik had de ruimte om daar dieper op in te gaan, heel klein gemaakt. En als school hadden we deze ruimte eigenlijk ooit betreden. Er zat daar iets, al heel lang en dat kwam er nu uit. En we luisteren nog steeds niet.

Waarom ouders eerst gehoord willen worden, niet overtuigd

Deze ervaring heeft ertoe geleid dat ik me daarna bewuster was van hoe ik een gesprek met een ouder in ging. Een houding die uitstraalt dat je al weet wat je gaat zeggen, dat je weet welke richting het gesprek op gaat, geen ruimte laat voor de ander. Als ik dit gesprek opnieuw zou mogen doen dat zou ik anders reageren. Niet meteen ‘nee’ zeggen, maar echt werken vanuit verbinding. Dat kan als je je bescheiden en terughoudend opstelt. Bijvoorbeeld in deze ervaring had het geholpen om echt tijd te maken voor het verhaal erachter.

Het gaat namelijk helemaal niet om gelijk hebben of gelijk krijgen. Het gaat erom dat een ouder zich gehoord voelt. Dat je met elkaar in gesprek blijft zonder de verbinding te verliezen. Dat vraagt meer dan alleen je deur open te laten staan. Dat vraagt ook om ruimte te creëren en tijd te maken. Zodat je echt luisteren, zonder meteen je eigen gelijk te willen halen.

Antoinette Smit is zorgethicus, onderzoeker en voormalig schoolleider, die zich richt op de spanningsruimte tussen beleid en praktijk in het onderwijs.

Musthaves van deze zomer volgens de redactie: