Marieke Ligtenberg Schoolkind 14 mei 2026, 09:02

Leestijd: 4 minuten

Leerkracht Marieke zag 7 keer hetzelfde probleem: ‘Ons onderwijs draait te veel om later’

Jarenlang werkte Marieke in het onderwijs met een knagend gevoel. Ze werd gehoord, maar er volgde altijd een grens. Tot ze begreep dat die grens niet over haar ging. Over wat ze daarna deed en waarom de twijfel sindsdien haar trouwste reisgenoot is.

Het gebeurde keer op keer. Ik zat aan tafel met collega’s of de directeur. Er werd naar me geluisterd. Soms met oprechte nieuwsgierigheid. En dan zei ik wat ik zag in een kind, in een groep, in hoe het anders kon. Er was ruimte. Voor even.

En dan: ‘Ja maar dat kan niet.’ Of: ‘Dat past niet in ons systeem.’ Of gewoon de stilte die zei: we doen het hier anders. Na genoeg van die momenten ga je jezelf de vraag stellen: ligt het aan mij? Ben ik te idealistisch? Te groot aan het denken? Aan het dromen misschien wel.

Het antwoord, zo ontdekte ik langzaam, was nee. Het lag niet aan mij. Het lag aan het kader waarbinnen we werken. Een kader dat heel goed is in één ding: kinderen voorbereiden. Op de volgende toets, de volgende klas, het vervolgonderwijs, de arbeidsmarkt. Maar niet in het hier en nu. Niet in wie een kind nu al is.

Waarom volgens Marieke het onderwijs te veel draait om ‘later’

Die jaren van ‘maar dat kan niet’ hebben iets in me losgemaakt. Geen bitterheid, dat was het zeker niet. Eerder een helderheid. Alsof de weerstand me steeds dichter bij de echte vraag bracht.

En die vraag is: wat als leren geen voorbereiding is op het leven, maar het leven zelf? Wat als een kind van zeven dat met volle overgave een slootje onderzoekt, niet ‘bezig is met natuur als kerndoel’, maar gewoon leeft? Nieuwsgierig is. Zichzelf is. En dat dat genoeg is, nee, meer dan genoeg?

Vanuit die vraag begon ik te schrijven. Een visie. Een boek. Een beweging die ik Opgroeien & Leren noem. Ik zie en hoor om me heen dat velen op zoek zijn naar een verruiming van het onderwijs van nu. En dat is fijn om te horen en lezen.

De twijfel die terugkwam zodra ze haar visie uitsprak

Hier moet ik eerlijk zijn. Want zodra ik zeg wat dit is, wat ik aan het bouwen ben, voel ik de twijfel weer. Dezelfde twijfel als aan die tafels, maar nu van binnenuit. Wie ben jij om dit te zeggen? Is dit niet te groot? Te idealistisch?

Opgroeien & Leren is geen methode. Geen nieuw schoolconcept naast bijvoorbeeld Montessori of Dalton. Het is een uitnodiging om het mensbeeld onder ons onderwijs te heroverwegen. Om te vragen: geloven we eigenlijk dat kinderen zichzelf kunnen ontwikkelen? Of geloven we dat ze gestuurd moeten worden? En waar ligt de grens, als die er al is. En hoe gaan we dat dan doen, binnen het systeem zoals het nu is.

Dat is groot. Dat weet ik. Maar ik heb ook geleerd: de twijfel hoeft niet weg te zijn voordat je begint. Je kunt tegelijk weten waar het naartoe gaat én niet zeker zijn of je het goed doet. Dat is niet zwakte. Dat is eerlijkheid, kwetsbaarheid en je diepe innerlijke vertrouwen volgen.

Wat ouders vandaag al anders kunnen doen

Mogelijk herken je dit gevoel, dat school vooral gaat over straks en minder over nu. Over wat je kind later moet kunnen, in plaats van wie het vandaag al is. En nee, ik vraag jullie niet nu hier om met mij samen het systeem te veranderen. Hoewel? Hoe zou het zijn als we dat wel gaan proberen?

Je kunt vandaag al iet anders doen: Vraag je kind niet als eerste: hoe was school? Maar: wat zag je vandaag? Wat maakte je nieuwsgierig? Waar had je zin in en waar helemaal niet? En probeer ook eens gesloten vragen (iets dat we in deze wereld niet meer vaak doen, maar kinderen houden ervan). Wil je iets vertellen over wat je hebt gedaan op school?

Laat het antwoord er zijn, ook als het ongemakkelijk is. Een kind dat zegt ‘ik verveel me’ of ‘ik snap niet waarom ik dit moet leren’ geeft je goud. Dat is eigenaarschap in wording. Innerlijk leiderschap dat nog maar net begint te spreken. Druk dat niet de kop in, maar stel vervolgvragen. Ben echt aanwezig en hoor echt wat er wordt gezegd (ook tussen de regels door).

Geloof me: kinderen die gehoord worden, zonder meteen gecorrigeerd of gerustgesteld te worden groeien. Niet sneller, maar dieper. Opgroeien en leren zijn geen voorbereiding op het leven. Ze zijn het leven zelf. En misschien, dat hoop ik, is dit het moment waarop we dat samen gaan onthouden.

Buitenspeelgoed aangeraden door onze redactie

Micro Step € 164,00 bij bol.com Bekijk product →

Woom Fiets € 658,99 bij bol.com Bekijk product →

Nijdam Rolschaatsen € 49,99 bij bol.com Bekijk product →

Pop-Up Voetbaldoelen Set van 2 – Kinderen – Voetbaldoeltjes – Opvouwbaar – 120 x 90 cm – 2 stuks – Zwart € 39,95 bij bol.com Bekijk product →

VirtuFit Basketbalpaal € 79,95 bij bol.com Bekijk product →

LifeGoods Bolderkar Opvouwbaar – 94L – 70KG Draagkracht – 90x50x58CM – Draaibare wielen – Inklapbare bolderwagen € 51,99 bij bol.com Bekijk product →

Verbonden expert

Marieke Ligtenberg

Onderwijsexpert

Marieke is onderwijsexpert en woont in Brabant. Al meer dan dertig jaar werkte ze in en met scholen, van leerkracht tot intern begeleider en onderwijsleider. Altijd met beide voeten in de klei, dicht bij kinderen en wat zij nodig hebben om echt te groeien. »

• Leerkracht Marieke zag 7 keer hetzelfde probleem: ‘Ons onderwijs draait te veel om later’
• Onderwijsdeskundige Marieke Ligtenberg: ‘Wat als we stoppen met onderwijs en beginnen met opgroeien en leren?’
• Onderwijsdeskundige Marieke Ligtenberg: ‘Wat 300 ouders mij vertelden over thuiszitters’