Marieke Jansen Opvoedadviezen vandaag, 13:02

Leestijd: 4 minuten

‘Mijn bonuskind wijst me af’: waarom harder je best doen vaak niet werkt

Veel bonusouders herkennen het gevoel: je doet je best, probeert vriendelijk te zijn en rekening te houden met het kind van je partner. Toch lijkt iedere poging om dichterbij te komen juist meer afstand op te leveren. Waarom gebeurt dat? En wat kun je doen als je bonuskind je blijft afwijzen?

Onlangs kreeg Marieke de volgende vraag van Linda (41): “Wat moet ik doen als mijn bonuskind mij blijft afwijzen?”

‘Ik doe alles goed, maar het lijkt nooit genoeg’

“Ik woon nu ruim een jaar samen met mijn partner en zijn dochter van tien. Ik doe echt mijn best om het goed te doen. Ik ben vriendelijk, vraag hoe haar dag was en probeer rekening met haar te houden. Maar hoe meer ik mijn best doe, hoe meer afstand er lijkt te ontstaan.

Ze negeert me vaak, reageert kortaf of doet alsof ik er niet ben. Soms voelt het alsof ze jaloers is of mij gewoon niet zo ziet zitten. Dat raakt me meer dan ik had verwacht. Ik wil zo graag dat het goed gaat, maar soms voelt het alsof ik nooit goed genoeg kan zijn. Ik merk dat ik steeds harder ga werken om het gezellig te houden, maar het lijkt alleen maar zwaarder te worden. Wat doe ik verkeerd? En hoe zorg ik dat ze mij wél accepteert?”

Het antwoord van stiefexpert Marieke Jansen

Dit is een vraag die ik vaker krijg dan je zou denken, en eigenlijk altijd in dezelfde toon: moe, een beetje verdrietig, en met de vraag “ik doe zo mijn best, waarom werkt het dan niet?”

Waarom afwijzing niet hetzelfde is als jaloezie

De meeste bonusouders die ik spreek noemen het gedrag van hun bonuskind “jaloers.” Logisch ook, want afwijzing voelt al snel als concurrentie, als een soort onuitgesproken strijd om een plekje.

Maar in de praktijk zie ik bijna nooit dat jaloezie de echte oorzaak is. Wat er meestal onder zit, is iets anders. Een kind dat zijn plek probeert te beschermen in een wereld die al een keer op de kop is gezet.

Een kind probeert zijn plek veilig te houden

Een kind dat een scheiding heeft meegemaakt, draagt iets met zich mee. Niet altijd zichtbaar, en niet altijd in woorden, maar het is er wel: Het verlies van het gezin zoals het was en van de zekerheid die daarbij hoorde.

En dan komt er iemand nieuw bij. Voor jou is dat een nieuw begin. Voor het kind kan jouw aanwezigheid juist alles oproepen wat al veranderd is. Vragen die dan, vaak onbewust, gaan spelen: Ben ik nog belangrijk voor mijn ouders? Is er nog plek voor mij? Moet ik nu delen wat eerst alleen van mij was? Wat van buitenaf op jaloezie lijkt, is in mijn ervaring vaak een kind dat zekerheid zoekt.

Waarom extra je best doen soms averechts werkt

Heel veel bonusouders doen precies wat je zelf ook beschrijft: nóg meer hun best doen wanneer ze afwijzing voelen. Extra aardig zijn, spanning vermijden, het kind vooral tevreden willen houden. Ik snap die reflex helemaal. Maar in de praktijk zie ik het regelmatig averechts werken.

Kinderen voelen feilloos aan wanneer een volwassene zelf nog zoekende is naar zijn plek. En als jij vooral bezig bent met pleasen, blijft voor het kind onduidelijk wie jij eigenlijk bent in dit gezin. En die onduidelijkheid maakt een kind eerder onzeker dan rustig.

Het probleem zit vaak niet in het kind

Een voorbeeld uit mijn praktijk: Een bonusmoeder deed werkelijk alles om het haar bonuszoon naar de zin te maken. Het effect was tegenovergesteld, hij werd juist bozer en afstandelijker. Pas toen haar partner zijn rol als vader explicieter ging invullen en zij zelf rustiger haar eigen plek innam, ontstond er langzaam meer rust in huis. Niet omdat het kind plotseling veranderde. Maar omdat het systeem duidelijker werd.

Wanneer onzekerheid het hele gezin beïnvloedt

Wanneer een kind onzeker is over zijn plek en jij je tegelijk afgewezen voelt, ontstaat er een spanning die verder reikt dan alleen jullie band. Het werkt door in de relatie met je partner, in de sfeer thuis, in hoe iedereen met elkaar omgaat. Partners komen soms ongemerkt tegenover elkaar te staan en kleine irritaties groeien uit tot grotere discussies.

Wat helpt als je bonuskind afstand houdt

De belangrijkste stap is niet harder je best doen, maar anders kijken naar wat er gebeurt. Neem je plek als volwassene serieus. Je hoeft niet voortdurend te pleasen om geaccepteerd te worden. Een kind heeft vooral duidelijkheid nodig, geen overmatige aanpassing.

Laat je partner zijn rol als ouder stevig invullen. Het maakt veel verschil wanneer de ouder zelf verantwoordelijkheid neemt voor het contact met het kind, en daarin duidelijk blijft. Blijf mild naar jezelf afwijzing voelt persoonlijk, maar is dat meestal niet. Het zegt vaak meer over de onzekerheid van het kind dan over jouw waarde. Geef het tijd acceptatie komt zelden snel. Relaties binnen een samengesteld gezin hebben tijd nodig om te groeien.

De belangrijkste les voor bonusouders

Besef dat afwijzing vaker uit onzekerheid komt dan uit jaloezie. Stop met pleasen, neem je plek als volwassene in Laat de ouder zijn verantwoordelijkheid nemen. Neem het gedrag minder persoonlijk. Geef het proces de tijd die het nodig heeft.

Musthaves van deze zomer volgens de redactie:

Verbonden expert

Marieke Jansen

Stiefexpert

Marieke is stiefexpert en (bonus)moeder. Al ruim vijftien jaar begeleidt ze ouders en stiefouders in de soms complexe wereld van het samengestelde gezin. Ze startte als sociaal werker en docent Social Work en richtte later haar eigen praktijk op, waar ze zich volledig toelegde op het stiefouderschap. »

• ‘Mijn bonuskind wijst me af’: waarom harder je best doen vaak niet werkt
• ‘Ik wil niet meer naar papa’: wat doe je als je kind de nieuwe partner ‘gemeen’ noemt?
• ‘Wanneer voelt mijn stiefgezin als een écht gezin?’ Expert deelt 4 inzichten die veel ouders missen