Loth van Veen Columns 24 mei 2026bijgewerkt: 25 mei 2026, 20:15

Leestijd: 5 minuten

Teun voedt op in Costa Rica: ‘Leren in vrijheid, buiten de gebaande paden’

Deze mailwisseling is tussen Loth van Veen en Teun (41). Hij woont samen met zijn Canadese partner Amy Sigfusson (38), zoontje Onyx (7) en hond Mylo in Costa Rica.

In deze serie ‘Opvoeden over de grens’ wisselt ze gedachten uit met andere ouders die (tijdelijk) in het buitenland wonen. Wat kunnen we leren van andere landen en culturen als het gaat om opvoeding en onderwijs?

Waarom deze Nederlandse ouders kiezen voor een ‘school die geen school is’

Ha Loth!

Al schrijvende vanuit het vliegtuig richting Costa Rica, want ik was weer even ‘op vakantie’ in Nederland. Bewust tussen aanhalingstekens, want eigenlijk was ik hard aan het werk. Ik blijf het heel fijn maar ook uitdagend vinden om terug te zijn in het land waar mijn roots liggen.

Ik ben nu alweer bijna 4 jaar woonachtig in Costa Rica en inmiddels heeft mijn partner hier ook een eigen onderwijsproject opgezet. Of eigenlijk is het helemaal geen school. Dat maakt het direct ook spannend, want ook in Costa Rica bestaat zoiets als leerplicht. Dat betekent dus dat lokale kinderen vooralsnog helaas niet kunnen deelnemen aan het initiatief van mijn vrouw.

Non directief onderwijs

Dat project heeft Wild Haven trouwens, had ik dat al verteld? Het is een plek waar kinderen helemaal zichzelf kunnen zijn. Waar er enorm veel vrijheid is, maar toch ook structuur, kaders en begrenzing. Waar we geloven dat kinderen eigenlijk alle wijsheid al in zich dragen, en dat het aan ons volwassenen is om hen te begeleiden op hun pad, en niet een bepaalde gewenste richting in te sturen. Non directief onderwijs noemen ze het ook wel.

Leren met een elektrische zaag: vrijheid of risico?

Best lastig ook. Ik draai wel eens een dagje mee. Laatst werkte ik met een paar kindjes aan een schoenenrek van hout. Hoe geef je jonge kinderen dan de vrijheid om met een beetje hulp een schuurmachine of elektrische zaag te gebruiken, maar hou je het tegelijkertijd ook veilig? Ik kwam mezelf wel een aantal keer tegen. Iedere keer weer terugbewegen naar vertrouwen, zonder nonchalant of slordig te worden.

Kinderen lopen hier alleen door de jungle naar school

Wel een enorm contrast met het onderwijs hier in Costa Rica hoor! Hier gaan de kinderen nog gewoon in uniform naar school, om maar iets te noemen. En ze rijden niet op fatbikes, maar ze wandelen vaak al op vroege leeftijd zelfstandig een hele poos door de net ontwaakte jungle, omdat er niet in ieder klein dorpje een school te vinden is.

Het onderwijs is nog erg traditioneel dus, maar toch zie ik overwegend blije gezichten als ik de kinderen tegenkom onderweg naar school. Misschien heeft dat ook wel met de cultuur te maken en met hoe de mensen hier zijn. Costaricanen, of Tico’s zoals ze hier heten, zijn over het algemeen vrij positief ingesteld, erg vriendelijk en beleefd.

Helaas zie ik de kids ook hier bijna allemaal met een smartphone onder hun neus. Maar dat houden we nergens meer tegen denk ik.

Een internationale school zonder lokale kinderen

Bij Wild Haven werken we trouwens met lokale onderwijzers uit de buurt, of ‘guides’ zoals wij ze noemen. Er komen dus alleen kinderen van buitenlandse ouders, wat het een mooie meltingpot maakt. En ook best uitdagend soms, al die verschillende culturen en opvoedstijlen.

Zie je dat bij jou in Zweden eigenlijk ook, dat er alternatieven ontstaan die eigenlijk helemaal buiten het reguliere onderwijssysteem vallen? Ik kan me voorstellen dat in landen waarin het onderwijs al best progressief is ingericht, er juist ook initiatieven zijn die nóg een stapje verder gaan.

Warme groet, vanuit bijna terug in Costa Rica. En zoals ze hier zeggen: Pura Vida!

Zweden kiest óók voor vrijheid, maar wel binnen kaders

Hej Teun,

Een school die geen school is, dat klinkt heel interessant. Ik zie het wel voor me: lekker timmeren en zagen midden in de jungle. Minder prikkels, meer natuur, minder druk. Ik denk dat veel ouders (op z’n minst af en toe) wel verlangen naar zo’n plek voor hun kind: ruimte, rust en leren met je handen.

Ik vind het ook wel moedig wat jullie doen. Moedig om zo’n project op te zetten en ook moedig om jullie kind eraan deel te laten nemen. Je laat het bekende systeem los, dat voor veel mensen vanzelfsprekend is en toch een bepaalde zekerheid biedt. Je kiest voor iets waarvan je niet precies weet waar het eindigt en wat het je kind uiteindelijk brengt.

Het roept bij mij ook vragen op. Denk je dat jullie project voor alle kinderen werkt? Het gaat uit van het idee dat alle kinderen van nature lerend en autonoom zijn.

Hier in Zweden zie ik ook dat autonomie belangrijk is. Maar er is altijd begeleiding: de leerkracht heeft een actieve rol, geeft richting, helpt structureren en ingrijpt als dat nodig is. En er is borging: alle scholen moeten werken aan nationale curriculumdoelen.

Misschien is dat wel waarom je hier nauwelijks initiatieven ziet die volledig buiten het systeem vallen. Variatie is er wel, er zijn bijvoorbeeld Montessori- en Waldorfscholen en scholen voor gepersonaliseerd leren. Maar altijd binnen kaders, met publieke financiering en toezicht.

Hoeveel vrijheid heeft een kind eigenlijk nodig?

Ik vind dat wel een geruststellende gedachte, omdat het niet alleen gaat over de vrijheid van het individuele kind, maar ook over wat we als samenleving belangrijk vinden. Wat moet elk kind meekrijgen? Tegelijkertijd snap ik ook heel goed de behoefte om daar soms uit te willen stappen.

Al die culturen bij elkaar op school, dat moet inspirerend zijn! Welke taal spreken jullie met elkaar? En hoe gaan jullie om met die verschillende opvoedstijlen? Levert dat mooie inzichten op of ook frictie?

Wel jammer inderdaad dat lokale kinderen nog niet kunnen aansluiten. Juist die mix lijkt me waardevol, ook voor jullie eigen kind. Speelt hij wel met kinderen uit de buurt, buiten Wild Haven om? Spontane speelafspraken bij elkaar thuis zijn sowieso erg Nederlands he? Hier in Zweden gebeurt dat ook wel, maar vaak spreek je dat wel een paar dagen van tevoren al af.

Wat ik tof vind aan jullie avontuur, is dat het niet alleen over onderwijs gaat, maar ook over opvoeding. Over vertrouwen, loslaten en de vraag hoeveel richting je als volwassene eigenlijk moet geven. Ik denk dat alle ouders daarin de goede balans zoeken, de één in een Zweeds klaslokaal en de ander in de jungle!

Ik ben heel benieuwd hoe jullie avontuur verder gaat!

Hej då! Loth

Onze favoriete buitenkleding

Geen Zweedse avonturen zonder degelijke buitenkleding. Wij zetten onze favorieten voor je op een rij.

Bergstein Classic Regenlaarzen kinderen – Jongens – Meisjes – Dark Green € 39,95 bij bol.com Bekijk product →

Fjällräven Kånken Mini Unisex Rugzak – Pink € 59,60 bij bol.com Bekijk product →

Fresk Regenpak voor Kinderen – 2 jaar – Regenkleding met Ritssluiting – Reflecterend – Elastische Afsluitingen – Opvouwbaar – Oudroze – Garden Flowers € 69,95 bij bol.com Bekijk product →

Trixie Kinderparaplu – Mr. Lion – Voor Jongens en Meisjes – Kleine paraplu – Leeuw € 18,13 bij bol.com Bekijk product →

Barts muts € 23,75 bij bol.com Bekijk product →

Verbonden expert

Loth van Veen

Docente en auteur

Loth is docente, auteur, eigenaar van Intermijn en moeder van Pepijn (10), Stach (8) en Teun (6). Loth is opgeleid als docent en gaf jarenlang les in het voortgezet onderwijs en het hbo. Sinds de zomer van 2024 woont Loth met haar gezin in Zweden. Ze renoveert daar een oud huis en verkent het onderwijs in Scandinavië. »

• ‘We emigreerden voor een rustiger leven met onze kinderen. Dit leerden we pas toen we er waren’
• Moniek den Haan: ‘In Thailand besefte ik pas hoeveel haast ik altijd had als moeder’
• Zweeds initiatief voor 9-jarigen verrast ouders: ‘Begin vóór de puberteit over gevoelens’

Geschreven door Loth van Veen

Loth van Veen is docent, auteur en moeder van Pepijn (10), Stach (8) en Teun (6). Ze woont in Zweden. Loth is docent en zelfstandig ondernemer en verkent het Zweedse onderwijs en de Zweedse manier van opvoeden. Ze schrijft regelmatig over wat haar opvalt.