Lisette Gerbrands School vandaag, 11:02

Leestijd: 6 minuten

Schooldirecteur ziet na 6 jaar met schoolhond Charlie iets gebeuren wat volwassenen niet lukt

Zes jaar geleden liep Charlie als pup voor het eerst een basisschool binnen. Inmiddels is ze een vertrouwd gezicht voor de kinderen en een vanzelfsprekend onderdeel van de schoolomgeving. Directeur Ramona Frenk weet nog goed dat het idee voor een schoolhond helemaal niet bij haarzelf vandaan kwam. “Het kwam eigenlijk vanuit de kinderen”, vertelt ze aan J/M Ouders.

Op haar vorige school kwam de leerlingenraad met het voorstel, nadat de kinderen op het Jeugdjournaal iets over schoolhonden hadden gezien. Ramona was aanvankelijk niet meteen enthousiast. “Mijn eerste reactie was helemaal niet: geweldig, dat gaan we doen. Integendeel, in eerste instantie zag ik het niet zo zitten.” Maar de leerlingen bleven het idee aandragen. En thuis was er ondertussen een andere wens: een hond. “Toen zijn die twee dingen bij elkaar gekomen.”

Daarmee begon een zoektocht naar een hond die niet alleen goed binnen het gezin zou passen, maar ook geschikt zou zijn voor een schoolomgeving. Charlie werd uiteindelijk beide: de hond van thuis én de schoolhond. “Wat we hoopten, was dat zij iets extra’s kon bieden wat wij als volwassenen soms niet kunnen: rust, troost en nabijheid zonder oordeel.”

Niets uitleggen

Inmiddels weet Ramona dat Charlie precies dat doet. Misschien wel juist doordat ze zo weinig doet. “Kinderen hoeven bij Charlie niets uit te leggen. Ze kunnen gewoon even bij haar zijn.” Dat wordt volgens haar vooral zichtbaar op momenten waarop kinderen spanning of onzekerheid ervaren. Op een eerste schooldag bijvoorbeeld, wanneer alles nieuw is: een andere groep, een nieuwe leerkracht of voor sommige kinderen zelfs een nieuwe school. “Als Charlie naar zo’n kind toe loopt en het kind haar aait of knuffelt, zie je letterlijk iets veranderen. Kinderen ontspannen, gaan lachen en voelen zich meer op hun gemak.”

Maar Charlie is er niet alleen op spannende dagen. Ook wanneer een kind verdrietig of boos is, weten kinderen haar te vinden. Ramona herinnert zich een leerling bij wie Charlie hielp om een woedeaanval te verzachten. Andere kinderen zoeken haar juist op voor een knuffel of een aai. Op Kindcentrum de Boswinde konden kinderen die daar behoefte aan hadden zelfs naar Ramona’s kantoor komen. “Verdriet of een pijntje werd daardoor soms al snel kleiner.”

Dat is volgens haar precies de kracht van Charlie. “Ze hoeft het probleem niet op te lossen. Haar aanwezigheid kan al genoeg zijn om een kind weer wat rust en vertrouwen te geven.”

Geen onderwijsinstrument

Dat Charlie zo’n belangrijke plek heeft gekregen, betekent niet dat een schoolhond zomaar een hond is die mee naar school gaat. Aan de komst van Charlie ging dan ook een zorgvuldige voorbereiding vooraf. Er werd gekeken welk ras en welk karakter geschikt waren. Haar komst werd besproken met het team, het schoolbestuur en de medezeggenschapsraad. Toen Charlie nog een pup was, leerde ze onder begeleiding van een hondentrainer wennen aan de drukte van een school. “Een schoolhond is geen onderwijsinstrument dat je zomaar kunt inzetten,” benadrukt Ramona. “Het is een levend dier waarvan het welzijn voorop moet staan.”

Charlie is een getrainde schoolhond, maar geen hulphond. Dat verschil is belangrijk, vindt Ramona. Een school moet weten wat een hond nodig heeft, haar signalen kunnen herkennen en duidelijke afspraken maken met kinderen. Maar vooral moet je voortdurend blijven kijken: is dit nog prettig voor de hond?

Daarom heeft Charlie op school haar eigen rustplek, waar ze zich kan terugtrekken. Ze gaat bovendien niet iedere dag mee. Op Kindcentrum de Boswinde is ze één of twee dagen per week aanwezig. En er is een groot voordeel: direct achter de school ligt een bos. “Iedere dag dat ze er is, kan ze ook uitgebreid wandelen.”

Troostende aanwezigheid

Juist daarin zit volgens Ramona ook een mooie pedagogische waarde. Kinderen leren dat Charlie niet altijd beschikbaar is voor een knuffel. “Een hond is geen knuffeldier dat altijd beschikbaar moet zijn, omdat jij daar op dat moment behoefte aan hebt.” Kinderen leren haar lichaamstaal kennen, kijken hoe ze reageert en ontdekken wanneer ze beter even afstand kunnen houden. “Daarmee leren ze eigenlijk ook iets over rekening houden met de behoeften en grenzen van een ander.” Dat maakt Charlie voor Ramona meer dan alleen een troostende aanwezigheid. “Ze leert kinderen, zonder woorden, iets over aandacht, communicatie en respect.”

Kritiek

De komst van een hond op school riep in het begin natuurlijk ook vragen op. Collega’s vroegen zich af hoe dat praktisch zou moeten. En ook van ouders kunnen kritische vragen komen. Ramona vindt dat niet alleen begrijpelijk, maar juist belangrijk. “Kritiek moet je niet wegwuiven. Er moet ruimte zijn voor feedback en een kritische noot.”

De komst van Charlie werd daarom zorgvuldig besproken. En toen collega’s haar eenmaal op school meemaakten, verdwenen veel van de bezwaren vanzelf. Toch blijft voor Ramona één vraag centraal staan. Niet: vinden we het leuk om een hond op school te hebben? Maar: kunnen we het zo organiseren dat het verantwoord is voor Charlie én meerwaarde heeft voor kinderen? “Als je dat niet kunt waarmaken, moet je het niet doen.”

Veilig voelen

Na zes jaar heeft Charlie ook Ramona zelf iets geleerd. Vooral dat niet ieder probleem meteen een antwoord of oplossing nodig heeft. “In het onderwijs zijn we gewend om te praten, vragen te stellen, doelen te formuleren en oplossingen te zoeken. Charlie doet niets van dat alles. Ze oordeelt niet, verwacht niets en stelt geen vragen. Toch kan juist daardoor een kind zich veilig genoeg voelen om te ontspannen.”

Dat heeft haar opnieuw laten zien dat onderwijs over meer gaat dan kennis alleen. Kinderen moeten zich ook veilig en gezien voelen. “Ik heb eerder gezegd dat Charlie onze schoolomgeving huiselijker maakte. Ze brengt rust en troost en kan kinderen zelfs iets leren.”

En misschien is dat wel de belangrijkste les die Ramona zelf van haar heeft gekregen: soms hoef je niet degene te zijn die meteen iets oplost. “Soms heeft een kind eerst rust, vertrouwen of nabijheid nodig. Charlie kan dat op een heel vanzelfsprekende manier bieden.” Na zes jaar blijft Charlie haar daarin verbazen. “Daarom schreef ik onlangs ook dat Charlie wat mij betreft nog lang niet is uitgeleerd.”

Geschreven door Lisette Gerbrands

Als moeder van twee zoons van 7 en 3 jaar ziet Lisette (1985) dagelijks hoe groot de afstand kan zijn tussen theorie en praktijk. Die ervaring neemt ze mee in haar werk, waarin journalistieke nieuwsgierigheid en herkenbare verhalen samenkomen. Met haar achtergrond in Communicatie schrijft ze vanuit Den Bosch verhalen die laten zien dat er niet één juiste aanpak bestaat. Ze biedt ouders herkenning, nuance en perspectief in een fase van het leven waarin vragen vaak belangrijker zijn dan antwoorden.

Reacties