Lisette Gerbrands Mentale gezondheid vandaag, 13:00

Leestijd: 4 minuten

Waarom praat mijn kind liever met AI dan met mij? Vader Machiel (53) weet wat we zijn kwijtgeraakt

Steeds meer jongeren delen hun zorgen, angsten en onzekerheden met AI-chatbots. Dat roept vragen op. Waarom vertrouwen ze een algoritme soms meer dan een ouder, vriend of psycholoog? Volgens schrijver en voormalig Zuidas-consultant Machiel Hoek (53) ligt het antwoord niet in de technologie, maar in de manier waarop wij als samenleving met elkaar omgaan. “Dat jongeren zich openstellen tegenover AI zie ik niet als een probleem van jongeren. Ik zie het als een spiegel voor ons allemaal.”

Een algoritme veroordeelt niet

Machiel begrijpt goed waarom een chatbot voor sommige jongeren veiliger voelt dan een mens. “Een algoritme kijkt niet verbaasd, wordt niet boos en raakt niet teleurgesteld. Het probeert je niet meteen te repareren en maakt jouw verhaal niet over zichzelf. Voor een jongere kan dat ontzettend veilig voelen.”

Dat betekent volgens hem niet dat AI beter luistert dan mensen. “AI luistert helemaal niet. Het simuleert luisteren. Maar veel volwassenen zijn verleerd hoe je werkelijk aanwezig bent. We luisteren vaak om te reageren, om advies te geven of om een oplossing te bedenken. Jongeren voelen haarfijn het verschil tussen iemand die écht luistert en iemand die wacht tot hij iets kan zeggen.” Juist daarom zoeken jongeren soms hun toevlucht tot een chatbot. “Niet omdat AI zo bijzonder is, maar omdat wij iets zijn kwijtgeraakt.”

Prestatiedruk

Machiel weet hoe het voelt om te leven onder voortdurende prestatiedruk. Ruim twintig jaar werkte hij als consultant op de Zuidas. “Presteren was daar geen keuze. Het was zuurstof. Je was zo goed als je laatste resultaat.” Jarenlang vond hij dat normaal, totdat zijn lichaam een duidelijke grens trok en hij een burn-out kreeg. Nu ziet hij dezelfde dynamiek terug bij jongeren. “Alleen is hun wereld nog veel intensiever dan die van mij ooit was. Mijn werk bleef op kantoor achter. Jongeren nemen hun prestatiewereld overal mee naartoe. Hun telefoon is een permanent scorebord waarop voortdurend zichtbaar lijkt wie succesvol, mooi, populair of gelukkig is.”

Volgens hem leven jongeren in een wereld waarin er nauwelijks nog een uitknop bestaat. “Sociale media zorgen ervoor dat de vergelijking nooit stopt. Er is altijd iemand die mooier, slimmer, succesvoller of populairder lijkt. Dat doet iets met een jong brein.” Daar komt volgens hem nog een ander verschil bij. “Mijn generatie geloofde nog dat hard werken vanzelf zou leiden tot een mooie toekomst. Jongeren van nu kijken naar de woningmarkt, klimaatproblemen en economische onzekerheid. De belofte dat hard werken altijd wordt beloond voelt voor velen niet meer geloofwaardig.”

Van denkmens naar voelmens

Zijn burn-out veranderde niet alleen zijn carrière, maar ook zijn manier van leven en opvoeden. “Ik leefde jarenlang vooral vanuit mijn hoofd. Alles draaide om presteren, analyseren en oplossen.” Nu probeert hij als vader juist iets anders te doen. “Ik hoef niet overal een antwoord op te hebben. Mijn kinderen hebben veel meer aan een vader die aanwezig is dan aan een vader die alles probeert op te lossen.” Dat blijkt volgens hem moeilijker dan het klinkt. “Wanneer een kind zegt: ‘Ik voel me rot’, schieten veel ouders automatisch in de oplossing. Waarom? Wat kunnen we eraan doen? Maar gevoelens zijn niet altijd problemen die opgelost moeten worden. Vaak willen ze simpelweg gezien worden.”

AI als aanleiding voor een gesprek

Machiel vindt niet dat ouders AI moeten verbieden. “Er zijn zeker risico’s. Privacy is belangrijk en AI kan ook verkeerde antwoorden geven. Maar als we alleen praten over de gevaren, missen we waar het werkelijk om gaat.” Volgens hem kan AI juist een opening bieden. “Word nieuwsgierig. Vraag eens welke vragen je kind aan AI stelt. Of vraag: ‘Hoe zou jij willen dat ik daar met jou over praat?’” Dat levert misschien wel meer op dan een discussie over schermtijd. “Als een kind liever tegen een chatbot praat dan tegen zijn ouders, is dat geen verwijt. Het is een uitnodiging om opnieuw verbinding te maken.”

Niet gerepareerd worden

In zijn romans onderzoekt Machiel dezelfde thema’s. Niet vanuit de vraag wat er mis is met jongeren, maar vanuit de vraag wat jongeren ons proberen te vertellen. “Ik geloof niet dat er iets mis is met deze generatie. Ik denk dat zij zichtbaar maken waar onze samenleving uit balans is geraakt.” Daarom hoopt hij dat ouders vooral één boodschap meenemen. “Je kind heeft niet in de eerste plaats behoefte aan nóg een advies, nóg een methode of nóg een oplossing. Het wil zich gezien en gehoord voelen.”

Misschien is dat volgens hem wel de belangrijkste les die AI ons op dit moment geeft. “Een chatbot kan aanwezigheid nabootsen. Stel je voor wat er gebeurt als wij als ouders weer écht aanwezig durven zijn. Niet met ons hoofd, maar met ons hart.”

Geschreven door Lisette Gerbrands

Als moeder van twee zoons van 7 en 3 jaar ziet Lisette (1985) dagelijks hoe groot de afstand kan zijn tussen theorie en praktijk. Die ervaring neemt ze mee in haar werk, waarin journalistieke nieuwsgierigheid en herkenbare verhalen samenkomen. Met haar achtergrond in Communicatie schrijft ze vanuit Den Bosch verhalen die laten zien dat er niet één juiste aanpak bestaat. Ze biedt ouders herkenning, nuance en perspectief in een fase van het leven waarin vragen vaak belangrijker zijn dan antwoorden.