Loth van Veen Columns vandaag, 11:02

Leestijd: 11 minuten

Moniek den Haan: ‘In Thailand besefte ik pas hoeveel haast ik altijd had als moeder’

Pas toen ze met haar gezin naar Thailand verhuisde, ontdekte Moniek den Haan hoeveel haast ze eigenlijk altijd had. Niet alleen in haar werk, maar ook als moeder. Tussen school, sport, boodschappen en alle dagelijkse verplichtingen stond ze voortdurend ‘aan’. In Thailand leerde ze iets wat ze in Nederland was kwijtgeraakt: rust.

Van Nederland naar Thailand

Ha Loth,

Als je mij een paar jaar geleden had verteld dat wij met drie kinderen in Thailand zouden wonen, had ik je waarschijnlijk niet geloofd. Toen de jongens nog klein waren, voelde een vakantie naar Frankrijk al avontuurlijk genoeg. Alleen al het inpakken van de auto, drie kinderen, een tent en ongeveer de helft van ons huis vond ik soms al een hele onderneming. Emigreren? Dat was iets voor andere mensen. Niet voor ons.

Mijn man droomde daar veel langer van. Ik eigenlijk helemaal niet. Tot de kinderen groter werden, geen luiers en gebroken nachten meer, en ik ineens dacht: waarom eigenlijk niet? Niet veel later kwam via zijn werk de mogelijkheid om naar het buitenland te gaan.

Waarom Thailand meteen goed voelde

We mochten kiezen tussen Singapore en Thailand. Thailand voelde meteen goed. Minder strak. Minder haast. Meer ontspannen. Nu wonen we hier met onze drie jongens: Mike van 11, Luke van 9 en Oliver van 5, net buiten Bangkok.

‘Sabai sabai’: leven zonder haast

Wat me hier het meeste opvalt, is hoe relaxed mensen zijn. In Nederland voelde het leven vaak als rennen. School, verkeer, werk, sporten, boodschappen, koken. Altijd druk. Hier lijkt stress veel minder aanwezig. Zelfs in het verkeer, terwijl dat hier complete chaos is. Overal scooters en auto’s door elkaar, en toch blijft iedereen kalm. Mensen lachen naar elkaar. Niemand lijkt constant haast te hebben.

“Sabai sabai”, zeggen ze hier vaak. Relax, relax.

Die relaxtheid voel je ook terug in hoe mensen met elkaar omgaan. Respect en vriendelijkheid staan voorop. Onze kinderen maken inmiddels automatisch een wai, met hun handen tegen elkaar en een kleine buiging. Vooral onze jongste vindt dat prachtig. Met een grote glimlach roept hij enthousiast “sawadee krap!” naar iedereen die we tegenkomen. Het klinkt misschien klein, maar het doet echt iets. Contact voelt zachter hier.

Ik ontdekte hoeveel ik altijd ‘aan’ stond

Ik merk dat het ook iets met mij heeft gedaan. In Nederland stond ik eigenlijk altijd aan. Dat besef kwam pas toen ik hier woonde. Als ik terugdenk aan die tijd, zie ik vooral veel haast. Broodtrommels maken, zwemles, kinderen op tijd op school krijgen, snel door naar werk, hopen dat het verkeer mee zat. Zelfs een rood stoplicht voelde soms als tijdverspilling. Terwijl ik stond te wachten, was ik in mijn hoofd alweer bezig met boodschappen, regelen van kinderfeestjes of alles wat er die dag nog moest gebeuren. Ik vergat soms gewoon even adem te halen. Achteraf voelde het soms als een oneindige race.

Hier merk ik dat ik veel minder snel boos ben. Minder gehaast ook. Terwijl het leven met drie jongens natuurlijk nog steeds nooit saai is. Er wordt hier nog steeds volop geruzied en gevochten, om vervolgens een half uur later samen in het zwembad te liggen alsof ze elkaars beste vrienden zijn. Maar ik merk dat ik daar anders op reageer dan vroeger.

Luxe positie om niet te werken

Natuurlijk helpt het enorm dat ik hier niet werk. Ook de hulp in huis maakt verschil. Ik hoef niet meer constant alles tegelijk te doen. Daar ben ik me heel bewust van en dankbaar voor. Ik weet ook dat dat een luxe positie is. Die zoektocht naar meer rust begon niet pas in Thailand. Hier is het alleen makkelijker geworden om er ook echt naar te leven.

Ik denk dat de energie van het land iets met me doet. In hoe mensen hier leven. Ik had eigenlijk bedacht dat ik hier misschien cursussen over boeddhisme of meditatie zou gaan volgen. Maar eerlijk gezegd krijg ik die lessen vooral gewoon op straat.

Misschien ook omdat het leven anders is ingericht en omdat de mensen om me heen ook minder lijken te haasten. En misschien ook gewoon omdat het hier zo warm is dat niemand de energie heeft om zich druk te maken.

Hoe dan ook: het bevalt me goed. Dat betekent trouwens niet dat alles perfect is. Mijn man werkt hard en reist veel voor zijn werk. Dat blijft soms zoeken. Maar juist de kleine momenten samen zijn belangrijker geworden. Samen de kinderen naar school brengen, zwemmen, spelletjes doen. Meer tijd en aandacht voor elkaar.

Het moeilijkste was niet de verhuizing, maar het verdriet van onze zoon

De emigratie zelf was ook niet alleen maar leuk. Onze oudste wilde absoluut niet mee. Hij was echt verdrietig om zijn vrienden achter te laten. Dat vond ik misschien nog wel het moeilijkste van alles. In eerste instantie voelden we ons vooral schuldig. Het was immers ons plan. Wij hadden besloten te emigreren en hij moest zijn vrienden, school en vertrouwde leven achterlaten. Dat maakte het soms lastig om zijn verdriet te verdragen, omdat je het liefst wilt dat je kind gelukkig is.

‘We probeerden zijn verdriet niet op te lossen’

Toch hebben we er heel bewust voor gekozen om dat verdriet niet weg te nemen. Natuurlijk waren we er voor hem, maar we probeerden het niet op te lossen. Hij mocht boos zijn. Hij mocht balen. Hij mocht verdrietig zijn.

Achteraf denk ik dat het soms moeilijker was voor ons dan voor hem. Maar we hadden wel het gevoel dat het uiteindelijk goed zou komen. Dat hij zijn plek zou vinden. En als zou blijken dat Thailand toch niets voor ons was, dan konden we altijd weer terug naar Nederland. Het voelde nooit alsof er geen weg terug was.

Uiteindelijk vond hij veel sneller zijn draai dan wij hadden durven hopen. Binnen een paar weken zei hij al dat hij blij was dat we gegaan waren. Later zei hij zelfs dat hij dankbaar was.

Wat opviel aan de school in Thailand

Ook de school van de jongens heeft ons positief verrast. Zij gaan naar een internationale school. Wat ons vooral opvalt, is hoeveel aandacht er is voor ieder kind. Niet alleen voor prestaties, maar echt voor wie een kind is. Leerkrachten zeggen regelmatig tegen kinderen: “I see you.” Dat viel ons in het begin echt op.

En ook merken we dat het minder gaat over goed of fout. Veel meer over nieuwsgierig zijn, vragen stellen en onderzoeken. Ze zitten niet de hele dag aan een tafeltje, maar bewegen zich door de klas en de school, werken samen en zijn veel buiten. De leerkrachten lopen op blote voeten rond, zitten in de zandbak tussen de kinderen en moedigen ze aan om dapper te zijn, vies te worden en dingen uit te proberen. Wij laten standaard extra kleding achter op school.

Ik denk niet dat emigreren alles oplost. Je neemt jezelf gewoon mee. Ook hier zijn er dagen waarop het zoeken is, waarop we Nederland en onze familie en vrienden missen, en waarop het allemaal minder vanzelf gaat dan het misschien van buitenaf lijkt.

Maar ik merk wel dat ik hier vaker ademhaal. Niet omdat het leven ineens rustig is geworden, het blijft een leven met drie jongens. Maar wel omdat ik minder vaak het gevoel heb dat ik achter alles aan ren. En dat voelt als een groot cadeau. Ik ben benieuwd hoe dat voor jou is in Zweden. Wat herken jij? Heeft wonen in een ander land jou ook anders laten kijken naar het moederschap?

Liefs,

Moniek

Herkenning vanuit Zweden

Hej Moniek,

Een zachtere energie, dat zeg je mooi. Wat tof om te lezen wat jullie emigratie naar Thailand met jou heeft gedaan, als mens en als moeder. Die rust, dat herken ik wel. Al ziet mijn leven er hier op papier best druk uit! Ik werk nog steeds dagelijks voor mijn eigen bedrijf Intermijn, we bouwen ondertussen ook hier een ander bedrijf op, we renoveren een huis en helaas, haha, er loopt hier niemand rond die de was of de vaat even van ons overneemt. Toch ben ik ook meer ontspannen dan in Nederland. Niet omdat mijn to-dolijst korter is, maar omdat het tempo om me heen lager ligt.

Niet alles hoeft vandaag af

Dat tempoverschil zit hier soms in heel kleine, bijna onhandige dingen. Stuur je iemand een mail, dan kun je gerust een paar dagen wachten op antwoord. Toen ik hier net woonde, verbaasde ik me erover dat Zweden zo vaak in weeknummers denken. Ik had geen idee welke week het was en moest het steeds opzoeken. Inmiddels vind ik het bijna symbolisch. De loodgieter komt in week 32. Of dat dan maandagochtend of vrijdagmiddag wordt, dat zien we tegen die tijd wel.

Ik hoor vaak een stemmetje in mijn hoofd dat zegt: stel niet uit tot morgen wat je vandaag kunt doen. Hier lijkt het eerder: als het ook morgen kan, zullen we het dan morgen doen? Daar kun je natuurlijk gek van worden. En soms word ik dat ook. Maar er zit ook een ontspannenheid in. Alsof niet alles onmiddellijk hoeft te gebeuren, het komt wel goed.

Lagom: precies goed genoeg

Wat ook scheelt, is dat hier veel dingen gewoon minder groot worden gemaakt. Lagom noemen ze dat in Zweden: niet te veel, niet te weinig, precies goed genoeg.

Ik weet dat dat woord vaak bijna als een cliché over Zweden wordt gebruikt, maar in het dagelijks leven merk ik pas wat dat echt betekent. Je komt hier met een kinderfeestje echt nog weg met een potje voetbal op het schoolplein en bellenblaas. En dat is dan dus niet minder leuk.

De schoolafsluiting is ook gewoon: kinderen zingen, ouders kijken, misschien is er iets lekkers en daarna gaat iedereen weer naar huis. Geen enorme aankleding, geen perfecte organisatie, geen gevoel dat je als ouder ook nog ergens aan moet voldoen. Nu ik dat zo meemaak, zie ik pas hoe hoog de lat in Nederland vaak ligt. Niet alleen op school of in werk, maar ook in het gewone gezinsleven. Alsof alles nét iets leuker, beter, origineler of bewuster moet. Terwijl kinderen vaak helemaal niet zoveel nodig hebben.

Kinderen kunnen vaak meer aan dan wij denken

Daarom vond ik ook je stuk over Mike zo interessant. Dat je schrijft dat jullie zijn verdriet niet meteen konden, en misschien ook niet moesten, oplossen. Ik denk dat dat misschien wel een van de moeilijkste kanten van ouderschap is: naast je kind blijven staan zonder het ongemak meteen weg te willen halen. Zeker bij zoiets groots als emigreren.

Ik weet nog goed dat er in de laatste weken voor ons vertrek uit Nederland ouders naar me toe kwamen met vragen als: vind je het niet zielig voor je kinderen? Of: is het niet moeilijk als ze de taal nog niet spreken? Natuurlijk was dat moeilijk. Natuurlijk was dat spannend. Maar ik voelde ook hoe snel volwassenen hun eigen angst op kinderen kunnen plakken. Alsof wij alvast voor hen bepalen wat te groot of te ingewikkeld is.

Ik doe dat zelf vast ook… Maar emigreren heeft mij wel laten zien dat kinderen vaak steviger zijn dan we denken. Niet omdat ze nergens last van hebben, maar omdat ze ergens doorheen kunnen komen. Omdat missen, struikelen, opnieuw beginnen en je ongemakkelijk voelen niet meteen betekenen dat iets verkeerd is. Soms hoort het er gewoon bij.

Dat vind ik een belangrijke gedachte, ook los van emigreren. Ik hoorde laatst iemand zeggen: doe niets voor je kind wat je kind ook zelf kan doen. Daar ben ik het wel eens. Niet vanuit hardheid en ook niet omdat kinderen steeds maar moeten presteren. Juist niet. Maar vanuit vertrouwen. Jij kunt dit. Toe maar. Probeer maar. Val je? Dan is dat niet erg. Dan sta je op en proberen we het nog een keer.

Vertrouwen in plaats van controle

Toen de kinderen nog heel jong waren, nam ik me iets voor. Ik wilde altijd met een tafelkleed blijven eten. Iedere dag. Dat is natuurlijk heel onhandig want dat kleed moet werkelijk iedere dag in de was. Maar toch: ik wil het. Waarom? Ik denk omdat ik niet alles wil aanpassen aan gemak. Omdat ik geloof dat kinderen best mogen leren dat iets mooi kan zijn, dat je ergens zorg voor draagt, dat je water voorzichtig kunt inschenken en dat knoeien niet erg is, maar opnieuw proberen erbij hoort.

Ik herken veel in jouw verhaal over Thailand. Ook Zweden heeft mij laten zien dat opvoeden eenvoudiger of meer ontspannen kan, zonder dat het minder wordt. En dat ontspannen opvoeden niet hoeft te betekenen dat de lat altijd omlaag moet. Soms gaat het er juist om dat je de lat hoog durft te leggen en vertrouwen voelen en uitstralen. Naar jezelf, maar vooral ook naar je kinderen.

Liefs,

Loth

Meer lezen over Zweden?

• Het leven met kinderen in Zweden lijkt ideaal, tot verwachtingen en realiteit botsen
• Loth (40) in Zweden: ‘Hoe Zweedse moeders fulltime werken en toch minder burn-outs hebben’
• Bas van Brecht (41) over zwangerschap in Zweden: ‘Hier geen geboortekaartjes en geen haast met de naam’
• Loth van Veen (40): ‘Waarom ik in Zweden geen last heb van mom guilt’

Verbonden expert

Loth van Veen

Docente en auteur

Loth is docente, auteur, eigenaar van Intermijn en moeder van Pepijn (10), Stach (8) en Teun (6). Loth is opgeleid als docent en gaf jarenlang les in het voortgezet onderwijs en het hbo. Sinds de zomer van 2024 woont Loth met haar gezin in Zweden. Ze renoveert daar een oud huis en verkent het onderwijs in Scandinavië. »

• Moniek den Haan: ‘In Thailand besefte ik pas hoeveel haast ik altijd had als moeder’
• Zweeds initiatief voor 9-jarigen verrast ouders: ‘Begin vóór de puberteit over gevoelens’
• Teun voedt op in Costa Rica: ‘Leren in vrijheid, buiten de gebaande paden’

Geschreven door Loth van Veen

Loth van Veen is docent, auteur en moeder van Pepijn (10), Stach (8) en Teun (6). Ze woont in Zweden. Loth is docent en zelfstandig ondernemer en verkent het Zweedse onderwijs en de Zweedse manier van opvoeden. Ze schrijft regelmatig over wat haar opvalt.